Navigeren met het kompas op het ijsselmeer

Het kompas:
De werking van een magnetisch kompas berust op het feit dat een magneetnaald, die in het horizontale vlak vrij draaibaar is, het magnetische noorden aanwijst. Door toepassing van variatie en deviatie kan hieruit de richting van de ware noord–zuidlijn worden bepaald.
Het scheepskompas bestaat in hoofdzaak uit de volgende onderdelen:

De kompasroos, waarop de kompasverdeling in graden en in windstreken is aangebracht. Aan de kompasroos is een stel magneetnaalden bevestigd.

De kompasketel, een koperen, door een glazen plaat afgedekte ketel op de bodem waarvan een verticale pen met iridiumpunt is aangebracht. De kompasroos draait om deze pen.

Het kompashuis of nachthuis, waarin de ketel cardanisch is opgehangen. Aan en in het kompashuis bevinden zich nog weekijzeren en magnetische compensatiemiddelen.

Men spreekt naar de aard van de roos van kompassen van lichte (nl. papieren) rozen en van vloeistofkompassen. Bijna overal wordt het vloeistofkompas gebruikt. Bij dit kompas heeft men het magnetisch moment vergroot door aanzienlijk zwaardere magneetnaalden toe te passen. Om te voorkomen dat hierdoor een grote wrijving ontstaat, wordt de roos voorzien van een drijver en wordt de kompasketel geheel met vloeistof gevuld. De opwaartse druk van de vloeistof reduceert aldus de druk op de kompaspen. Er bestaan ook vloeistofkompassen waarbij de staafmagneten vervangen zijn door een ringmagneet die in de drijver is aangebracht. Dit kompas heeft door o.a. een nog vergroot magnetisch moment bijzonder goede eigenschappen.

De windstreken op een kompas

De belangrijkste windstreken op een kompas (de vier hoofdwindrichtingen) zijn het noorden, zuiden, oosten en westen. De naald van de kompas gaat in de lijn staan met het magnetisch veld van de aarde en wijst dus de magnetische noord-en zuidpool aan. Zo wordt een vast referentiepunt gevormd aan de hand waarvan positie kan worden bepaald. De hoofdwindrichtingen zijn onderverdeeld in het noordoosten, zuidoosten, zuidwesten en noordwesten, om de richting exacter te kunnen bepalen. Indien nodig kunnen deze ook weer verder worden onderverdeeld.